Ψηφοφορίες με δεύτερη επιλογή

by Ο Φιλελεύθερος | May 25, 2019

__________________________________________________________________________

Όποιος έχει ασχοληθεί με την επιστήμη σίγουρα θα έχει κάποια στιγμή διαπιστώσει ότι πολλά πράγματα ή διαδικασίες – κατά κύριο λόγο από τη πλευρά του κράτους – είναι απλά λάθος. Για παράδειγμα εάν κάποιος έχει ασχοληθεί με mechanism design, ένας κλάδος ο οποίος βρίσκεται στα όρια ανάμεσα στην οικονομική επιστήμη και τη πληροφορική θα έχει σίγουρα γελάσει από τον τρόπο που έγινε η δημοπρασία για τις 4 τηλεοπτικές άδειες για παράδειγμα. Εκεί υπήρχαν παίκτες οι οποίοι πόνταραν 61 εκατομμύρια και δεν πήραν άδεια ενώ κάποιος πήρα άδεια με 43. Ο μηχανισμός της δημοπρασίας που χρησιμοποιήθηκε, δηλαδή οι κανόνες του παιχνιδιού, επέτρεπαν τέτοιες καταστάσεις και αγνοούσαν τη τεράστια έρευνα και τα ακριβή μαθηματικά αποτελέσματα που έχει αυτή παράγει. Έτσι, αντί να χρησιμοποιηθεί μία βέλτιστη δημοπρασία, χρησιμοποιήθηκε μία δημοπρασία που θα μπορούσε να σκεφτεί ο καθένας αν και μαθηματικά “μπάζει”.

Αν αρχίσει κάποιος να το σκέφτεται θα ανακαλύψει και άλλα τέτοια παράδοξα. Για παράδειγμα το γεγονός ότι η σειριακή φανερή ψηφοφορία στη βουλή (πέρα από αστείο, γελοίο και χρονοβόρο θέαμα) αλγοριθμικά είναι μία δικτατορία μιας και ο τελευταίος ψηφοφόρος έχοντας δει όλες τις προηγούμενες ψήφους μπορεί να μη πει τη πραγματική του προτίμηση για να οδηγήσει τη ψηφοφορία σε ένα αποτέλεσμα που τον συμφέρει περισσότερο.  Άλλο ένα παράδειγμα είναι το φορολογικό σύστημα, όπου δε συμφέρε ούτε τον καταστηματάρχη ούτε τον πελάτη να κοπεί απόδειξη και σίγουρα υπάρχουν πολλά ακόμα.

Αυτό που θα μας απασχολήσει στο άρθρο αυτό είναι οι εκλογές. Το πρόβλημα με τον τρόπο που γίνονται οι εκλογές (από game theory πλευρά) είναι ότι πολλές φορές οι ψηφοφόροι έχουν συμφέρον να μη δηλώσουν τη πραγματική τους προτίμηση, αλλά να δηλώσουν μία χαμηλότερη επιλογή τους με σκοπό να μη κερδίσει το κόμμα που μισούν. Ο μηχανισμός αυτός είναι αυτός που δημιουργεί τη πόλωση. Πολλοί θα ψηφίσουν ΝΔ επειδή μισούν τον ΣΥΡΙΖΑ και είναι πιο ουδέτεροι με τη ΝΔ μόνο και μόνο για να μη βγει η επιλογή που μισούν. Το ότι ο μηχανισμός των εκλογών δίνει στους ψηφοφόρους κίνητρα να μην δηλώσουν τις πραγματικές τους προτιμήσεις είναι ο ορισμός ενός λάθους μηχανισμού, ειδικά όταν το φαινόμενο της δήλωση μη πραγματικών προτιμήσεων είναι σχεδόν ο κανόνας.

Υπάρχει λοιπόν κάποιο καλύτερο σύστημα εκλογών το οποίο θα μειώνει ή θα αφαιρεί τελείως τα κίνητρα των ψηφοφόρων να ψηφίζουν στρατηγικά και όχι με βάση τις πραγματικές τους προτιμήσεις; Η απάντηση είναι “φυσικά ναι”, μιας και η επιστήμη συνεχώς αναρωτιέται, αναζητά και λύνει προβλήματα τη στιγμή που το κράτος ζει μόνιμα περίπου έναν αιώνα πίσω.

Υπάρχουν πολλά τέτοια συστήματα. Εδώ θα αναφερθούμε στο Instant Runoff Voting το οποίο είναι ένα σύστημα δεύτερης επιλογής. Όπως είναι προφανές, στο σύστημα αυτό κάθε ψηφοφόρος δηλώνει δύο προτιμήσεις (δηλαδή δύο κόμματα) με σειρά προτεραιότητας, πράγμα που από μόνο του φαίνεται να μειώνει το πρόβλημα την στρατηγικής ψήφου μιας και ο ψηφοφόρος θα μπορεί να συμπεριλάβει τη πραγματική του προτίμηση μέσα σε αυτές τις δύο. Ακόμα και σε αυτή τη περίπτωση βέβαια μπορεί κάποιος να παίξει στρατηγικά ως προς τη σειρά που θα βάλει τις προτιμήσεις και στη περίπτωση όπου προτιμά πολύ πάνω από 1 μικρά κόμματα, αλλά σίγουρα το πρόβλημα μειώνεται αισθητά και τα αποτελέσματα ανταποκρίνονται πολύ περισσότερο στις πραγματικές προτιμήσεις των ψηφοφόρων και όχι στη πώληση ή στη τεχνητή πόλωση που τα κόμματα και οι δημοσκόποι πολλές φορές κατασκευάζουν.

Η μέθοδος αυτή λειτουργεί αποκλείοντας επαναληπτικά έναν προς ένα υποψηφίους με βάση τις λιγότερες πρώτες επιλογές μέχρι κάποιος να έχει τη πλειοψηφία. Για παράδειγμα εάν οι πρώτες προτιμήσεις δίνουν στον Α 45%, στον Β 40% και στον Γ 15% τότε στον πρώτο γύρο ο Γ θα αποκλειστεί και θα καταλάβει τη τρίτη θέση. Στο δεύτερο γύρο θα “παίξουν ο Α με τον Β, όπου τώρα για όσους είχαν τον Γ σαν πρώτη επιλογή θα ληφθεί υπ’ όψιν η δεύτερη επιλογή και ούτω καθεξής.  Η απλή αυτή μέθοδος προσφέρει πολύ καλύτερα και πραγματικά αποτελέσματα σε μία ψηφοφορία. [1]

Η αναζήτηση της βελτίωσης όλων αυτών που συμβαίνουν γύρω μας είναι αρετή. Πρέπει διαρκώς να επιδιώκουμε να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο, αντί να βολευόμαστε στη μετριότητα και την απάθεια.

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Instant-runoff_voting

Ακολουθήστε μας εδώ:
error