Είναι η δημοκρατία ένα ουτοπικό πολίτευμα;

by O Αχώνευτος Φιλελές | May 25, 2019

__________________________________________________________________________

Συνηθίζουμε να αναφερόμαστε στο πολίτευμα της δημοκρατίας ως κάτι ασαφές αλλά καλό. Αναφέρουμε τη λέξη “δημοκρατία” σε κάθε πολιτική συζήτηση, τη βάζουμε στα ονόματα των κομμάτων αλλά και σε κάθε ομιλία σαν μία filler λέξη που συνήθως δε δίνει κάποια ιδιαίτερη πληροφορία. Ήρθε η ώρα να δούμε λίγο πιο βαθιά το κατά πόσο η δημοκρατία είναι ένα ρεαλιστικό πολίτευμα που μπορεί να οδηγεί τους λαούς σε πρόοδο και κατά πόσο το πολίτευμα αυτό εκφράζει την ατομική ελευθερία.

Ξεκινώντας, ας προβληματιστούμε με το τι ακριβώς σημαίνει δημοκρατία. Περιλαμβάνει ας πούμε η δημοκρατία την ελευθερία του λόγου; Η απάντηση είναι “όχι απαραίτητα”. Ελευθερία του λόγου, της έκφρασης κτλ μπορούμε να έχουμε ακόμα και σε περιβάλλοντα αναρχίας για παράδειγμα. Η δημοκρατία στη πραγματικότητα περιλαμβάνει τη δυνατότητα όλων των πολιτών να μπορούν να συμμετέχουν στα πολιτικά δρώμενα είτε ως υποψήφιοι είτε ως ψηφοφόροι οι οποίοι κρίνουν το αποτέλεσμα. Η δημοκρατία είναι αδιαμφισβήτητα το καλύτερο είδος διακυβέρνησης που είχαμε μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερα αν το συγκρίνει κάποιος με φασιστικά και κομμουνιστικά καθεστώτα του παρελθόντος και του σήμερα, βλέπει αμέσως τη διαφορά στη ποιότητα ζωής και στα επίπεδα ελευθερίας των πολιτών.

Παρ’ όλα αυτά όμως η δημοκρατία βασίζεται σε μία υπόθεση η οποία δεν είναι πάντα αληθής. Ότι δηλαδή οι συμμετέχοντες σε αυτή είναι ικανοί να έχουν κριτική σκέψη, να γνωρίζουν τεχνικά οικονομικά και όχι μόνο ζητήματα και να μη πέφτουν θύματα δημαγωγών.

Ο προβληματισμός αυτός δεν είναι νέος. Ο Σωκράτης διαφωνούσε με τη δημοκρατία επειδή πίστευε ότι όπως δεν είναι δυνατόν να αφήσεις έναν άσχετο με τα πλοία να γίνει καπετάνιος στο πλοίο σου έτσι δεν είναι δυνατόν να αφήνεις τον κάθε άσχετο με την πολιτική και την οικονομία να αποφασίζει για το ποιος θα σε κυβερνήσει. Πίστευε ότι στο τέλος της ημέρας οι δημαγωγοί πάντα θα κέρδιζαν. Το παράδειγμα που ανέφερε μάλιστα περιλάμβανε έναν γιατρό και έναν ζαχαροπλάστη. Ο ζαχαροπλάστης θα έλεγε στον λαό να τρώει ελεύθερα γλυκά και να περνάει καλά, ενώ ο γιατρός θα μίλαγε για υγιεινή διατροφή και “λιτότητα”. Κανείς δε θα ψήφιζε τον γιατρό και εν τέλη οι ζωές όλων θα καταστρεφόντουσαν για χάρη μίας απόλαυσης της στιγμής. Η σύγκριση του παραδείγματος του Σωκράτη με τη σημερινή Ελλάδα είναι τόσο προφανής που παραλείπεται.

Η δημοκρατία λοιπόν είναι κατά κάποιο τρόπο ένα ουτοπικό πολίτευμα, μιας και υποθέτει ότι οι άνθρωποι είναι κάτι διαφορετικό απ’ ότι είναι στη πραγματικότητα. Εκτός αυτού όμως όταν κάποιος ανήκει στη μειοψηφία στην ουσία βιώνει κάτι σαν μία “δικτατορία της πλειοψηφίας” όπου αυτό τον αναγκάζει να υπακούσει στις επιταγές των πολλών, περίπου όπως θα υπάκουε στις επιταγές ενός δικτάτορα.

Θα πει κάποιος βέβαια ότι υπάρχουν κράτη στα οποία η δημαγωγία και ο λαϊκισμός δε κυριαρχεί, όπου οι πολίτες ψηφίζουν υπεύθυνα και όπου εν τέλη η δημοκρατία δημιουργεί ένα πολύ υγιές περιβάλλον προσωπικής εξέλιξης και κοινωνικής ανάπτυξης. Αξίζει να παρατηρήσει κάποιος ότι τα κράτη αυτά έχουν έναν αρκετά μικρό δημόσιο τομέα, δηλαδή το κράτος έχει μικρό έλεγχο πάνω στους ανθρώπους. Η παρατήρηση αυτή είναι κλειδί. Όταν το κράτος παύει να προσπαθεί να ελέγχει τη ζωή σου, τότε οι άνθρωποι γίνονται υπεύθυνοι και καλύτεροι. Μορφώνονται, ψάχνονται και αποκτούν κριτική σκέψη έτσι ώστε να μην υπάρχει κοινό για έναν αντίστοιχο ΣΥΡΙΖΑ ή μία αντίστοιχη Χρυσή Αυγή.

Εάν φανταστούμε έναν άξονα όπου από τη μία πλευρά έχουμε τα φασιστικά καθεστώτα και από την άλλη την ελευθερία, η δημοκρατία βρίσκεται κάπου στη μέση. Όσο πιο πολύ μειώνεται η εξουσία του κράτους τόσο περισσότερο τείνουμε προς την απόλυτη ελευθερία. Κάποιες χώρες κινούνται προς αυτή τη κατεύθυνση (Ελβετία, Σιγκαπούρη, Χονγκ Κονγκ, Εσθονία) ενώ κάποιες άλλες όχι. Μένει να δούμε το πότε οι άνθρωποι θα στραφούν προς μία ρεαλιστική ουτοπία ξεφεύγοντας από τη μιζέρια των δημαγωγών.

Ακολουθήστε μας εδώ:
error