Εκπαιδευτικό σύστημα | Ένα επικίνδυνο απολίθωμα του παρελθόντος

April 30, 2018

by — Posted in Κοινωνία

Υπάρχει μία γενικευμένη άποψη σήμερα, ότι το εκπαιδευτικό σύστημα πάσχει. Η άποψη αυτή δεν είναι καθόλου αβάσιμη. Βασίζεται κυρίως στο έργο που παράγει το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα που δεν είναι άλλο από ανθρώπους χωρίς κάποιο ιδιαίτερο πάθος για κάτι, αλλά ανθρώπους που έχουν μάθει να υπακούν σε εντολές. Γιατί άραγε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των επιτυχημένων ανθρώπων δεν τα πήγαινε καλά με το σχολείο; Γιατί ένα μεγάλο ποσοστό των επιτυχημένων ανθρώπων παράτησε το πανεπιστήμιο; Η απάντηση μπορεί να βρεθεί αν μελετήσει κανείς την εξέλιξη του εκπαιδευτικού συστήματος τα τελευταία 150 χρόνια. Μπορείτε να το κάνετε, δε θα σας πάρει αρκετή ώρα.

 

Μία σχολική τάξη σήμερα

 

Μία σχολική τάξη 150 χρόνια πριν

 

Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν έχει αλλάξει πολύ τα τελευταία 150 χρόνια, σε αντίθετη με τη πραγματική ζωή ο οποία αλλάξει όλο και πιο γρήγορα. Στη πραγματικότητα το εκπαιδευτικό σύστημα διαμορφώθηκε με τρόπο έτσι ώστε να εκπαιδεύσει τους ανθρώπους να δουλεύουν καλύτερα σε ένα εργοστάσιο, την περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης. Σε μία περίοδο όπου ξεκίνησε ο σημερινός καπιταλισμός χάρη στη μαζική παραγωγή. Σε μία περίοδο όπου οι κομουνιστές είχαν κάποιο δίκιο να φωνάζουν, μιας και οι άνθρωποι μεταχειρίζονταν σαν ρομπότ, κάνοντας απλά τυποποιημένες εργασίες και υπακούοντας εντολές. Το σύστημα έπρεπε να προετοιμάσει τα παιδιά για το μέλλον τους στις βιομηχανίες και γι αυτό τους πέρασε τη συγκεκριμένη νοοτροπία.

Τι χρειάζεται για να είναι κάποιος αποδοτικός σε μία γραμμή παραγωγής;

Αρχικά χρειάζεται να αναγνωρίζει τον ήχο που θα σηματοδοτεί την έναρξη της εργασίας και την έναρξη του διαλείμματος. Έπειτα χρειάζεται να υπακούει με ακρίβεια στις εντολές που του δίνονται και να μαθαίνει τυποποιημένα πράγματα. Το πρόγραμμα της ημέρας είναι ακριβώς καθορισμένο από το εργοστάσιο και κανείς δε μπορεί να προσαρμόσει τη δουλειά του στις δικές του ανάγκες.

Αντίστοιχα, στο σημερινό σχολείο η καθημερινότητα των μαθητών κυβερνάται από κουδούνια. Όλη την ημέρα οι μαθητές δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να ακολουθούν πιστά εντολές. “Κάτσε κάτω”. “Πήγαινε στη σελίδα 120”, “Μη μιλάς”, “Λύσε το πρόβλημα 3”. Στο σχολείο επιβραβεύεσαι αν κάνεις ακριβώς αυτό που σου λένε. Οι αξίες αυτές είναι απαραίτητες για τους εργάτες τις βιομηχανικής επανάστασης, αλλά για τη σημερινή πραγματικότητα είναι απλά επικίνδυνες.

Στη σημερινή πραγματικότητα δε μπορείς να πας πολύ μακριά ακολουθώντας εντολές. Η μοντέρνα κοινωνία επιβραβεύει τους ανθρώπους που είναι δημιουργικοί, αυτούς που μπορούν να επικοινωνήσουν τις ιδέες τους και να συνεργαστούν με άλλους. Και αυτό θα γίνεται όλο και πιο έντονο όσο όλο και περισσότερες εργασίες που απαιτούν μικρή κριτική σκέψη, αλλά αποτελούνται κυρίως από επανάληψη (οδηγοί, αγρότες, fast food μάγειρες, αρχειοθέτες, ταχυδρόμοι κτλ) εξαφανιστούν, χάρη στην επιπλέον αυτοματοποίηση που φέρνει η νέα τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη. Για να μπορέσει κάποιος να επιτύχει στη σημερινή κοινωνία πρέπει να αποτινάξει από πάνω του τις αξίες με τις οποίες ζούσε για τουλάχιστον 12 χρόνια στο σχολείο και να προσαρμοστεί στις σημαντικότερες αξίες οι οποίες σήμερα χρειάζονται.

Και αυτός είναι ο κύριος λόγος που οι περισσότεροι επιτυχημένοι άνθρωποι μισούν το σχολείο και ήταν συνήθως κακοί σε αυτό. Βλέπετε, για να μπορέσει κάποιος να είναι άριστος ας πούμε μέχρι τα 24 του όπου θα τελειώσει το μεταπτυχιακό του, πρέπει να έχει περάσει τα 17 τελευταία του χρόνια υπακούοντας εντολές. Κάτι τέτοιο σίγουρα θα τον έκανε ιδιαίτερα χρήσιμο για έναν εργοδότη ο οποίος δε θα ήταν άριστος στην εκπαιδευτική του πορεία, αλλά παράλληλα θα είχε αναπτύξει δημιουργικές δεξιότητες και περισσότερη αντισυμβατική σκέψη. Αυτός είναι ο λόγος που οι άριστοι μαθητές δουλεύουν συνήθως για τους μέτριους ή και τους κακούς μαθητές.

Για να είναι κάποιος επιτυχημένος στη σημερινή πραγματικότητα χρειάζεται να μπορεί να παίρνει πρωτοβουλίες και να σκέφτεται λίγο παραπέρα. Το εκπαιδευτικό σύστημα όμως περνάει ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο μήνυμα στα παιδιά: ότι δεν είναι υπεύθυνα για τη δική τους ζωή. Άλλος καθορίζει το πρόγραμμά σου, άλλος καθορίζει το τι θα μάθεις. Όλοι πρέπει να μάθουν τα ίδια πράγματα, χωρίς να υπάρχει χώρος και χρόνος για κάποιον να έχει κάποιο πάθος και κάποιο ενδιαφέρον.

Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να αλλάξει από τα θεμέλιά του. Διαφορετικά θα συνεχίζει να παράγει ανθρώπους που δε ταιριάζουν στη σημερινή ζωή, αλλά αντίθετα ταιριάζουν καλύτερα σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς όπου το κράτος ελέγχει τα πάντα και δίνει εντολές σε όλους. Η μοντέρνα δυτική ζωή απαιτεί πάθος, τρέλα, ρίσκο και καινοτομία. Αν απλά υπακούς σε εντολές κάποια στιγμή θα πάψεις να είσαι χρήσιμος ακόμα και σαν εργαζόμενος, μιας και κάποια έξυπνη μηχανή θα μπορεί κάποια στιγμή να σε αντικαταστήσει. Όσο η εκπαίδευση βασίζεται σε αξίες τόσο διαφορετικές από τις σημερινές τόσο περισσότερο θα παράγει ανθρώπους μη συμβατούς με τη πραγματικότητα. Αντίθετα παράγει ανθρώπους εθισμένους στο να κάνουν ότι τους λένε. Ίσως και αυτός να είναι ένας λόγος που οι νέοι τείνουν προς τα κομουνιστικά καθεστώτα. Μπορεί να καταλαβαίνουν ότι η “ουτοπία” που ονειρεύονται έρχεται μαζί με καταπίεση και αυταρχισμό, αλλά αυτό δε ζούσαν σε όλη τους τη ζωή;

 

Διαβάστε επίσης: Πως να αποκτήσεις συνείδηση

Σπύρος Καφτάνης

Passionate about AI, new technologies and problem solving. I like startup mentality, out of the box thinking and pushing everything to the absolute limit.

Ακολουθήστε μας εδώ:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *