συνείδηση

Πώς να αποκτήσεις συνείδηση

May 7, 2018

by — Posted in Αυτοβελτίωση, Ψυχολογία

Γιατί επέλεξες να ανοίξεις αυτό το άρθρο; Σοβαρά. Αναρωτήσου για λίγο τι ήταν αυτό που σε οδήγησε να κάνεις κλικ σε ένα άκυρο άρθρο από ένα άκυρο blog με ένα περίεργο τίτλο. Ήταν ο περίεργος τίτλος; Ήταν η περίεργη φωτογραφία που δεν έχει καμία σχέση με τον τίτλο; Ή μήπως δε μπορείς να δώσεις συγκεκριμένη απάντηση, μιας και απλά κλίκαρες βιαστικά το άρθρο χωρίς να σκεφτείς συνειδητά κάτι το ιδιαίτερο;

Οι ασυνείδητες πράξεις, δηλαδή αυτά που κάνουμε χωρίς να σκεφτόμαστε και χωρίς να μπορούμε να αιτιολογήσουμε άμεσα αποτελούν το 95% των πράξεών μας! Σκέψου για παράδειγμα πόσο συνειδητή είναι η κίνηση των ματιών σου καθώς διαβάζει αυτές τις γραμμές καθώς οι μύες των ματιών σου σκανάρουν την οθόνη από τα δεξιά στα αριστερά. Ή ακόμα και πως οι λέξεις που φαίνονται στην οθόνη μεταφράζονται σε νόημα. Ή γιατί ενώ μόλις σκρόλαρα στο facebook άνοιξα στη διπλανή καρτέρα πάλι το facebook.

Οι πράξεις για τις οποίες έχουμε συνείδηση είναι εν τέλη πολύ λίγες, πράγμα που είναι εν μέρη αρκετά φυσιολογικό. Ο εγκέφαλος προσπαθεί διαρκώς να βρει συντομεύσεις, έτσι ώστε να κάνει όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα μηχανικά στο λεγόμενο reptilian mind. Όσο εκπαιδεύουμε τον εγκέφαλο σε κάτι, τόσο αυτός τείνει να το κάνει χρησιμοποιώντας λιγότερη συγκέντρωση, πράγμα το οποίο εξελικτικά είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο. Σίγουρα δε θυμάσαι πολλά από τη χθεσινή διαδρομή στη δουλειά, ούτε από το χθεσινό σου ντουζ, μιας και δεν είχες πλήρη συνείδηση στις πράξεις αυτές.

Το γεγονός αυτό είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για κάποιον που θέλει να χτίσει κάποιες καλές συνήθειες. Η λύση είναι απλή: κάντο πολλές φορές και ο εγκέφαλός σου από εκεί και πέρα θα το κάνει χωρίς ιδιαίτερο κόπο. Αν συνηθίσεις τον εγκέφαλό σου στη καθημερινή γυμναστική για παράδειγμα, μετά από κάποιον καιρό θα σου είναι υπερβολικά εύκολο να σηκωθείς και να πας να γυμναστείς μιας και ο εγκέφαλος πλέον θα παίρνει την απόφαση για σένα υποσυνείδητα, συνεπώς θα απαιτείται όλο και λιγότερη συνειδητή θέληση για τη πράξη αυτή.

Από ποιο σημείο και μετά όμως αυτή η δυνατότητα του εγκεφάλου να μας κάνει τη ζωή ευκολότερη μας ελέγχει; Από ποιο σημείο και μετά δεν έχουμε κανέναν έλεγχο πάνω στον εαυτό μας και είμαστε έρμαια του υποσυνειδήτου μας;

Πριν προσπαθήσουμε να απαντήσουμε αυτό το ερώτημα ας δούμε τι είναι αυτά που όντως ελέγχουμε. Κάποια στιγμή στη ζωή μας αποφασίζουμε το επάγγελμα που θα ασκήσουμε ή τον σύντροφό μας. Μοιάζουν ιδιαίτερα σημαντικές και ιδιαίτερα συνειδητές επιλογές. Είναι όμως; Ώρα να απαντήσετε και σε αυτά τα ερωτήματα! Γιατί επέλεξες αυτό το επάγγελμα ή αυτή τη σχολή; Η απάντηση πιθανώς είναι: “γιατί μου αρέσει”. Γιατί σου αρέσει; “Ίσως επειδή όταν ήμουν μικρός έβλεπα τον πατέρα μου να το κάνει”. Και γιατί να κάνεις και εσύ το ίδιο; “Επειδή ήμουν ιδιαίτερα εκτεθειμένος σε αυτό”, ίσως απαντήσεις. Και γιατί ήσουν εκτεθειμένος σε αυτό; Έγινε αυτό με δική σου επιλογή; “…”. Γιατί δε μιλάς;

O Mark Manson, στο βιβλίο του The Subtle Art of Not Giving a Fuck συγκρίνει την αυτό συνειδητοποίηση σαν ένα κρεμμύδι. Όσο πιο πολύ βαθιά το ξετυλίξεις τόσο πιο πιθανό είναι να πλαντάξεις στο κλάμα.

Υπάρχει μία παλιά ιστορία που έρχεται από την Ινδία τον 16ο αιώνα, όπου ένας νέος άντρας σκαρφαλώνει ένα ψηλό βουνό για να μιλήσει με έναν σοφό, ο οποίος ζει στη κορυφή. Ο σοφός αυτός, κλασικά, γνωρίζει τα πάντα οπότε ο νέος πλημμυρισμένος από όρεξη για να ανακαλύψει τα μυστικά του κόσμου τον πλησιάζει και τον ρωτάει: “Εξαίσιε σοφέ, στεκόμαστε πάνω στον κόσμο, αλλά πάνω σε τι στέκεται ο κόσμος;”

Ο σοφός αμέσως του απαντάει. “Ο κόσμος στέκεται πάνω στις πλάτες πολλών μεγάλων ελεφάντων”.

Ο νέος το σκέφτεται για λίγο και ξαναρωτάει: “Ναι, αλλά οι ελέφαντες πάνω σε τι στέκονται;”

Ο σοφός απαντάει ξανά χωρίς δισταγμό: “Οι ελέφαντες στέκονται στις πλάτες μίας πελώριας χελώνας”.

O νέος δε δείχνει ικανοποιημένος με την απάντηση και ξαναρωτά: “Ναι, αλλά η χελώνα που στέκεται;”

O σοφός απαντάει: “Στέκεται πάνω σε μία ακόμα μεγαλύτερη χελώνα”

O νέος, o οποίος φαίνεται να απογοητεύεται ξεκινάει να ρωτήσει: “Ναι, αλλά…”

Όχι, όχι”, τον διακόπτει ο σοφός. “Σταμάτα εδώ- είναι χελώνες από εδώ και πέρα”.

(Τελικά δεν ήταν τόσο τυχαία η χελώνα στη φωτογραφία).

Όταν λοιπόν αρχίσετε να κάνετε συνεχόμενες ερωτήσεις σε κάθε απάντηση κάποια στιγμή θα καταλήξετε σε κάτι που δεν είναι εμφανώς επιλογή σας. Κάποια στιγμή θα καταλήξετε στο ότι “γεννήθηκα”, που προφανώς δεν επιλέξατε. Από εκεί και κάτω οι ερωτήσεις δεν έχουν πλέον νόημα. Είναι χελώνες από εδώ και κάτω.

Τίποτα λοιπόν στη πραγματικότητα δεν είναι δική μας επιλογή. Κάθε μας επιλογή είτε θα προέρχεται από συντομεύσεις του εγκεφάλου (“φάε ζάχαρη”, “οδήγα”, “κάνε ντουζ” κτλ), είτε θα προέρχεται από τα γονίδιά μας (“αγάπα το παιδί σου”, “μη πλησιάζεις γκρεμούς”, “γίνε καλύτερος από τους άλλους”, “επίλεξε τον πιο χαρισματικό σύντροφο”). Δεν επιλέγουμε τι θα κάνουμε, και η συνείδηση στη πραγματικότητα είναι μία πολύ ωραία ψευδαίσθηση.

Παρ’ όλα αυτά, είναι γεγονός το ότι και το παραμικρό ερέθισμα που δέχεται ο εγκέφαλος μπορεί να τον κάνει να σκέφτεται διαφορετικά. Συνεπώς όταν ο εγκέφαλος λάβει τα κατάλληλα ερεθίσματα τότε ίσως να συμπεριφέρεται περισσότερο “συνειδητά”. Ίσως να μπορέσουμε να φτάσουμε σε ένα σημείο στο οποίο να μπορούμε να εξηγήσουμε τις πράξεις μας και κυρίως να μπορούμε να ελέγξουμε τις διαδρομές που το υποσυνείδητό μας μάς οδηγεί.

Δε μπορούμε να ελέγξουμε τις πράξεις μας. Τρώμε συνέχεια ζάχαρη, καπνίζουμε, δε μπορούμε να συγκεντρωθούμε, πίνουμε αλκοόλ, λέμε ψέματα στον εαυτό μας, ασχολούμαστε συνεχώς με ερωτικά θέματα, κάνουμε συνεχώς ότι μας λένε και δεν έχουμε στόχους. Και αυτή είναι η απάντηση στην ερώτηση που τέθηκε προηγουμένως. Όταν δε μπορούμε να ελέγξουμε τα παραπάνω τότε όλο και περισσότερο είμαστε έρμαια του πρωτόγονου μέρους του εγκεφάλου μας. Όταν όμως ο εγκέφαλός μας δεχτεί τα κατάλληλα ερεθίσματα έτσι ώστε να αποφασίσει να ελέγξει περισσότερο τον εαυτό του, τότε τα πράγματα αλλάζουν. Τότε οι αποφάσεις μας έχουν νόημα, ακόμα και αν προέκυψαν και πάλι από κάποιο ερέθισμα, και όχι από ελεύθερη επιλογή. Τότε μπορούμε να δούμε τον κόσμο καθαρά, να κατανοούμε τις αυθόρμητες αντιδράσεις μας και όταν πρέπει να τις περιορίζουμε. Μπορούμε να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και ποιος ο ρόλος μας και ο σκοπός μας στον κόσμο και με το τρόπο αυτό να γίνουμε πολύ καλύτεροι σε όλα.

Ο μόνος τρόπος για να το πετύχουμε αυτό είναι ο πόνος. Στη σειρά Westworld κάθε host (ρομπότ) είχε ένα θλιβερό back story. Αυτός ήταν ο τρόπος να τα κάνουν να αποκτήσουν συνείδηση της ύπαρξής τους. Ο μόνος τρόπος είναι να κάνουμε δύσκολα πράγματα, αντί να το προτιμάμε τα εύκολα. Να δημιουργούμε καταστάσεις που δεν μας είναι ευχάριστες στο τώρα και φέρνουν τον εαυτό μας στα όριά του. Σταμάτα τη ζάχαρη για ένα μήνα, κοιμήσου στο πάτωμα ενώ το κρεβάτι είναι δίπλα, κόψε το τσιγάρο μαχαίρι, μη δεις άνθρωπο για μέρες, δούλεψε 20 ώρες σερί κτλ και νιώσε τον πόνο, τα νεύρα και την αγανάκτηση να σε γεμίζουν. Μόνο τότε ίσως πάψεις απλά να πηγαίνεις εκεί όπου η ντοπαμήνη σε οδηγεί και στραφείς σε στόχους υψηλότερης σημασίας, κάνοντας τη ζωή σου πιο ουσιώδη.

 

Υ/Γ

Αν έχετε δει το westworld δείτε το παρακάτω, αλλιώς ξεκινήστε το!

Σπύρος Καφτάνης

Passionate about AI, new technologies and problem solving. I like startup mentality, out of the box thinking and pushing everything to the absolute limit.

Ακολουθήστε μας εδώ:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *