Τηλεόραση – Reality Shows – Ένας ακόμα καθρέφτης;

by Γιώργος Λοΐζου | May 12, 2020

__________________________________________________________________________

Κατά καιρούς όλοι μας κατακρίνουμε την πορεία και το επίπεδο της τηλεόρασης και ίσως όχι άδικα. Αυτό που δεν λαμβάνουμε υπόψη είναι από ποιους καθορίζεται το επίπεδο αυτό. Όποιος γνωρίζει από απλά οικονομικά μπορεί να αντιληφθεί πως η ζήτηση όπως και σε όλα τα καταναλωτικά αγαθά και υπηρεσίες καθορίζει ποια προγράμματα και τι είδους προγράμματα εμείς θα παρακολουθούμε στις οθόνες μας. Μήπως λοιπόν η τηλεόραση είναι ο καθρέφτης του εαυτού μας;

Αυτός είναι ένας καλός προβληματισμός για να ξεκινήσει μια εποικοδομητική συζήτηση. Ας βασιστούμε στα πιo πολυσυζητημένα προγράμματα που δεν είναι άλλα από τα reality shows για να ανακαλύψουμε τα κρυμμένα μηνύματα που περιέχει το κουτί του θεάματος. Τα τηλεπαιχνίδια αυτά χαρακτηρίζονται από πολλούς ως τα πιο ευτελή προϊόντα στην τηλεόραση με ό,τι αυτό κι αν συνεπάγεται. Παρ’ όλα αυτά η ακροαματικότητα τους βρίσκεται στα ύψη.

Για να σκεφτούμε λοιπόν λιγάκι πιο καθαρά.  Αρχικά να αναφέρουμε πως οι άνθρωποι που εμπλέκονται σε αυτά τα προγράμματα σίγουρα λαμβάνουν μέρος με τη συγκατάθεση τους. Ίσως αυτό από μόνο του να διαχωρίζει την ποιότητα τους από κάποιους που κατανοώντας τη χαμηλή ποιότητα του προγράμματος δεν θα σκέφτονταν καν να λάβουν μέρος. Όμως προσεγγίζοντας  το θέμα από μια άλλη οπτική μεριά παρατηρούμε πως όλοι αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται αντιμέτωποι με κάποιες δοκιμασίες.  Ο απώτερος σκοπός των δοκιμασιών όπως καταλαβαίνουμε, είναι να αναδείξει αισθήματα και συμπεριφορές που φυσικά οι άνθρωποι θα ξεπροβάλουν κάτω από συνθήκες  πίεσης.  Έτσι εμείς χωρίς την πιο πάνω συνετή σκέψη μπορούμε εύκολα να αποδώσουμε τις ευθύνες στο χαμηλό επίπεδο των συμμετεχόντων.  Συγγνώμη που θα σας σοκάρω αλλά μάλλον όλοι κάπως έτσι θα συμπεριφερόμασταν (με μικρές αποκλίσεις πάντα).

Επίσης δεν μπορούμε να μην λάβουμε υπόψη ότι εμείς διασκεδάζουμε βλέποντας  τους ενώ χωρίς την δική μας συγκατάθεση δεν θα είχαν λόγω ύπαρξης. Μήπως ήμαστε συνυπεύθυνοι σε αυτό που οι ίδιοι κατηγορούμε; Επιπλέον ας το κοιτάξουμε και πιο εγωιστικά. Ας διώξουμε την προσωπική μας ευθύνη από τη μέση και ας υποθέσουμε πως η τηλεόραση είναι ένα κακόβουλο ον που θέλει να μας βομβαρδίσει με σκουπίδια. Μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί γίνεται αυτό; Μια εύλογη σκέψη είναι πως προσπαθούν να μας καθησυχάσουν για το επίπεδο νοημοσύνης και την ποιότητα ζωής μας. Συγκρίνοντας τη θέση μας με την κατάσταση που βρίσκονται όλοι αυτοί οι συμμετέχοντες είναι λογικό να υποθέσουμε πως τελικά κάτι καλύτερο κάνουμε εμείς στη ζωή μας. Είναι αυτό όμως μια πραγματικότητα ή απλά ο σκοπός είναι ο εφησυχασμός και η υποαναπτηξή μας. Τα συμπεράσματα μπορείτε να τα βγάλετε και από μόνοι σας.

Κάπου εδώ ας επανέλθουμε όμως και στη δική μας στάση. Η ανάγκη μας να διαχωρίσουμε στο εκάστοτε τηλεπαιχνίδι τον “καλό” και τον “κακό” της ιστορίας δείχνει πολλά για την κοινωνική μας αντίληψη. Από ότι φαίνεται δεν βλέπουμε τους ανθρώπους σαν ποικιλόμορφες προσωπικότητες, ούτε είμαστε έτοιμοι να ενστερνιστούμε τις αδυναμίες των συνανθρώπων μας αφού με κάθε τους παραστράτημα είμαστε εκεί να τους κατατάξουμε σε καλούπια και να τους κατακρίνουμε με το πιο βάναυσο τρόπο. Ίσως να ακούγετε υπερβολικό και η πρώτη μας αντίδραση σε αυτό να είναι αρνητική, αλλά ανατρέξτε λίγο στις δικές σας εμπειρίες. Πόσες φορές κάποιος μας αδίκησε;  Πόσες φορές εμείς βγάλαμε εύκολα συμπεράσματα για κάποιον που μετά τα μετανιώσαμε και το χειρότερο, πόσες φορές συνεχίσαμε να το πράττουμε;  Δεν είναι απλά μια λάθος εκτίμηση αλλά ένας λάθος τρόπος σκέψης που όλοι θα πρέπει να προσεγγίσουμε ξανά για το κοινό μας καλό.

Κοίτα που ένα θέμα σχετικά τόσο απλό κατέληξε σε συζήτηση για την ίδια μας τη ζωή και τη στάση μας προς αυτή. Ελπίζω την επόμενη φορά που θα κοιτάξουμε στην τηλεόραση να είναι ένας καθρέφτης αυτοκριτικής και αυτεπίγνωσης και όχι ένας καθρέφτης απόρριψης και επιπολαιότητας.  Ας αγκαλιάσουμε τον καθρέφτη μας και αν θέλουμε να τον αλλάξουμε καλό θα ήταν να μην τον σπάσουμε αλλά να τον εξελίξουμε. Καλή μας θέαση λοιπόν.